{"id":84318,"date":"2025-10-17T08:27:33","date_gmt":"2025-10-17T06:27:33","guid":{"rendered":"https:\/\/woordfees.co.za\/uncategorized\/resensie-kompoun\/"},"modified":"2025-10-18T10:00:36","modified_gmt":"2025-10-18T08:00:36","slug":"resensie-kompoun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/woordfees.co.za\/en\/ink-festival-newspaper-2025\/resensie-kompoun\/","title":{"rendered":"Resensie: ‘Kompoun’"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
SPIER TONEEL<\/h6>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

\u2019n Testament van hoop en oorlewing <\/span><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Produksie: Kompoun<\/strong>
Deur: Dianne Du Toit Albertze<\/strong>
Foto\u2019s: Gys Loubser<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Kompoun is wat teater aan \u2019n mens moet doen: ons terugruk na onsself en na mekaar. Mag elke gehoorlid wat hierdie testament van hoop en oorlewing kom kyk, ge\u00efnspireer word om soos Nadia en Xavie die bande wat ons bloeiend bind los te breek, maar ook die skadu\u2019s binne ons elkeen tot rus te bring, skryf Dianne Du Toit Albertze<\/span>. <\/h5>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dit gebeur min dat \u2019n teaterstuk jou vel, vlees en been deurdring \u2013 en dis wat hier met \u2019n mens gebeur. Jy tel saam met Nadia en Xavie die stukke op en stap stukkend weg, maar ook so donners lewendig, want Kompoun<\/em> is wat teater aan \u2019n mens moet doen: ons terugruk na onsself en na mekaar. <\/p>

Groenplaas se rooi hek word vir ons oopgemaak en elke kyker word ingenooi, skoons met aansteeklike dance moves en van die herkenbaarste R&B-musiek van onder andere Dionne Warwick, wat kykers sal laat terugverlang na Sondaenamiddae in die koelte van \u2019n boom met \u2019n koue in die hand. Dis waantoe Nadia en Xavier, gespeel deur onderskeidelik Melissa de Vries en Angelo Bergh, jou neem, na plekke waar ons almal al voorheen was: begrafnisse, aannemings en paarties. Vir ander ook die herkenbaarheid van vernedering en violence. Als wat familielede oor wil stilbly, wegsmyt en vergeet, kom krap die niggie en nefie oop en stel dit teen toon, maar deel dit ook nes \u2019n pakkie NikNaks wat vir die voorste ry omgestuur word om saam skelm in die kerk te eet. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nes die McKinney-familie se kringloop van trauma word die gehoor in \u2019n sirkel geplaas waarin Nadia en Xavier vir ons die stories van hulle stamboom vertel. Hulle dra versigtig \u2019n groot rooi plaashek tot in die middel van die kring. Stuk vir stuk begin vertel die twee dan vir ons wie hulle is, wat hulle gemaak het en wat hulle in skerwe sou agterlaat. Nadia en Xavier is in die 1980\u2019s gebore, Thabo Mbeki was hulle president, daar was \u2019n oorlog in Irak, voeg Xavier by, maar ook in hulle familie. <\/p>

Die niggie en nefie maak beurte om die verskillende bykarakters te vertolk. As dit by ouma Sylvia kom, dan wil niemand haar vertolk nie. Nadia is egter \u2019n regte grapgat en vat nie sommer nee vir \u2019n antwoord nie \u2013 Xavie moet maar ingee en die \u201cmatriarch van leuens\u201d se pienk gown aantrek. De Vries en Bergh verdwyn in elke karakter wat hulle so tasbaar en eg lewe gee. Dis nie gou nie of die twee wys vir ons hoe ouma Sylvia haar een dogter Diana forseer om aangeneem te word in die kerk, iets wat lei tot vernederende nagevolge. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

De Vries en Bergh verdwyn in elke karakter wat hulle so tasbaar en eg lewe gee.<\/span><\/h4>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nadia is Sylvia se gunsteling, maar sy is versigtig vir haar ouma \u2013 sy wil nie die haat erf nie. Dan weer antie Trisha, met haar plastic-sak oor die kop en lang bier en haar susters wie se manne almal dood is en wie nie kerkloop nie. \u2019n Moerbypot van eksentrieke anties, niggies en nefies met skreiende eerlikheid weergegee soos net Ronelda Kamfer kan. <\/p>

Wat die pa\u2019s in Kompoun<\/em> betref, is die mees spot-on beskrywing wanneer Nadia vir Xavier s\u00ea hy is lucky om \u2019n dooie pa te h\u00ea. Nadia se pa slaan haar asof hy in \u2019n boksgeveg is. Sy drink Fanta en Valiums om die seer te numb oor wat hy aan haar lyf doen, maar ook aan haar gees. <\/p>

Die regisseur, Lee-Ann van Rooi, oortref haarself met puik gechoreografeerde fight scenes wat in Kamfer se kenmerkende aweregse humor aangebied word. Dit tref dan juis soveel harder wanneer ons n\u00e1 die gestoei sien hoe sy stilletjies in stukke breek as Xavie vir haar s\u00ea: \u201cHy haat jou oor jy soos jou ma lyk\u201d. Met die gehoor en spelers wat so naby mekaar is, kan \u2019n mens letterlik in De Vries se o\u00eb sien hoe haar pa se haat in haar begin groei, maar wat sy \u201csoos ou gras wil uitbrand\u201d.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Xavie het van kleins af saam met sy ma by Nadia-hulle ingetrek en van toe af is hulle onafskeidbaar. Hulle deel nie altyd net \u2019n huis nie, maar ook \u2019n lot en word saam die getuies van vele destructive deeds van verwronge liefde. Maar Xavie wil ook soos Nadia die \u201csystem dismantle\u201d. Xavie eindig soms op in die verkeerde situasies en plekke, soos die rehab-groep, al het hy nog nooit drugs gedoen nie en hy word boonop gepressure om te erken hy is \u2019n verkragter, al is hy dit ook nie. Gelukkig vir ons as kykers het die twee karakters heerlike en soms pikdonker humorsinne wat \u2019n mens saam wil laat lag vir hul guy maak met mekaar. <\/p>

Dit is verstommend hoe effortless Van Rooi verskeie rekwisiete gebruik sonder dat die gehoor eens oplet daar kom nog iets by of something val weg. Elke item is gepas en dra by tot die storie, so ook die uitsonderlike beligting deur Alfred Rietmann, wie se open whites die gehoor eers soos \u2019n deer in headlights konfronteer en dan weer met die ekonomiese gebruik van kleur en sagter verheldering van Kamfer se brutale teer oomblike. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Die regisseur, Lee-Ann van Rooi, oortref haarself met puik gechoreografeerde fight scenes wat in Kamfer se kenmerkende aweregse humor aangebied word. Dit tref dan juis soveel harder wanneer ons n\u00e1 die gestoei sien hoe sy stilletjies in stukke breek as Xavie vir haar s\u00ea: ‘Hy haat jou oor jy soos jou ma lyk’. <\/span><\/h4>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dit vat \u2019n helse lot guts om \u2019n meester soos Kamfer se bekroonde roman te verwerk, en Jolyn Phillips rise ten volle tot die occasion. Phillips het fyn te werk gegaan deur getrou te bly aan die oorspronklike verhaallyn terwyl sy terselfdertyd kernkeerpunte in elkeen van die sentrale karakters se lewens bymekaar gevleg het soos \u2019n rietmandjie \u2013 een wat fragmentaries en tog toeganklik is, maar ook dig en dramaties. Van Rooi het die mandjie nommerpas gevul met al haar beste tricks wat sigbaar is in die innoverende en simboliese stel, sowel as die eerlike aard van die aanbieding met \u2019n goeie balans tussen stilisme en naturalisme. <\/p>

Wat niggie en nefie betref, is ek steeds bekaf. My woorde het \u2019n long-distance taxi gevat. En my hart l\u00ea so fyn versplinter dat ek nog lank n\u00e1 die vertoning gaan moet sit met die impak van hierdie werk, grootliks te danke aan die spelers. <\/p>

Bergh se karakters speel hy van sy tone tot sy stem met soveel oortuiging en impak dat elkeen mens word voor die gehoor se o\u00eb. Sy ouma Sylvia is smeulend dog wreed. As hy weer \u2019n verlangse nefie speel, is hy weer hemelhoog agter sonbrille met \u2019n egtheid wat \u2019n mens ongemaklik laat sit. Xavie is weer iets anders. So rof en grof soos die karakter wil wees, so kwesbaar en vol integriteit speel Bergh hom. Die kere wanneer hy sonder dialoog luister na Nadia, voel \u2019n mens die kompleksiteit en seerkry van omgee vir iemand wat hulleself vernietig. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

De Vries se Nadia, nes Esme Marthinus in Kamfer se Krummelpap, afval en Sunlightseepbaddens<\/em>, is onwrikbaar, bekkig en breekbaar. De Vries hou jou as gehoorlid in die palm van haar hand, en al word dit soms \u2019n gebalde vuis, laat los sy jou nooit nie. Haar Nadia neem die gehoor met soveel warmte na al die plekke wat bestaan in ons almal se verlede. Tot in haar stilste en amper filmiese oomblikke command sy nog altyd die verhoog. De Vries speel elke karakter met soveel deernis en detail, maar dis veral Nadia wat die aktrise met soveel lae bou wat \u2019n mens verstom. So genadig soos sy met die gehoor interact, so genadeloos is sy ook met jou gevoelens as gehoorlid wanneer sy die vale hel \u2013 van begin tot einde \u2013 uit hierdie stuk uit speel. De Vries het my opnuut hoopvol gemaak vir die toekoms van teater. <\/p>

Mag elke gehoorlid wat hierdie testament van hoop en oorlewing kom kyk, ge\u00efnspireer word om ook soos Nadia en Xavie die bande wat ons bloeiend bind los te breek. Maar ook die skadu\u2019s binne ons elkeen tot rus te bring. Ons is almal gefok, maar gelukkig is ons nie alleen nie. Seer sal ons altyd kry, maar lief sal ons ook altyd h\u00ea. Die lirieke van \u201cCast No Shadow\u201d van die Engelse rockgroep Oasis verwoord my wrakhart die beste: <\/p>

Chained to all the places that he never wished to stay
Bound with all the weight of all the words he tried to say
As he faced the sun he cast no shadow…<\/em><\/p>